A Economía Social é un ecosistema industrial clave para a transformación e a resiliencia da economía, para a xeración de emprego decente, incluíndo o emprego inclusivo para aquelas persoas en risco de exclusión social, e para a contribución a unhas transicións verdes e dixitais xustas, en liña cos obxectivos da Unión Europea.
En España operan máis de 43.100 empresas e entidades da economía social -cooperativas, mutualidades, sociedades laborais, empresas de inserción, centros especiais de emprego de iniciativa social, confrarías de pescadores, sociedades agrarias de transformación, fundacións e asociacións con actividade económica e as entidades singulares creadas por normas específicas que se rexan polos principios establecidos no artigo 4 da Lei 5/2011 de Economía Social-, que xeran ao redor de 2,2 millóns de empregos directos e indirectos, e que operan en todos os sectores de actividade.
O Foro Galego pola Economía Social Galega é un espazo de encontro entre entidades da economía social galega, portavoz das súas propostas de reivindicación e actor principal que favorece o impulso, a visibilidade e o recoñecemento da Economía Social como motor de xeración de emprego, democracia económica, sustentabilidade, o desenvolvemento rural e a distribución da riqueza en Galicia, atopándose entre os seus obxectivos o de visibilizar a economía social ante a sociedade galega e ante todos os axentes políticos, económicos e sociais e favorecer o desenvolvemento destas entidades a través da intercooperación e o acceso aos procesos de contratación pública.
O Foro Galego pola Economía Social Galega, é socia da Confederación Empresarial Española de la Economía Social (CEPES) a través da cal representa os seus intereses tanto a nivel estatal como europeo.
Ante a cita electoral do 23 de xullo, o Foro pola Economía Social Galega (en adiante, FOROESGAL) e a Confederación Empresarial Española de la Economía Social (CEPES) presentan as súas prioridades e propostas ás Eleccións Xerais de 2023, consciente da relevancia de achegar aos debates electorais as respostas da Economía Social, aos retos sociais, económicos e ambientais da sociedade española. Empresas de todos os tamaños, desde micro pemes a grandes grupos empresariais, presentes en todos os sectores económicos, e líderes en moitos deles.
FOROESGAL e CEPES, sobre a base da súa experiencia como organizacións empresariais e interlocutor social representativos da Economía Social, presenta as seguintes 11 propostas aos Partidos Políticos que aspiran, a partir do 23 de xullo de 2023, á responsabilidade de gobernar o país:
1. Participación da Economía Social no Diálogo Social e Institucional, a través de CEPES na construción lexislativa, económica e social en todas aquelas materias que afecten aos intereses das empresas e entidades da Economía Social, entre outras: emprego, emprendemento, economía, educación e formación, políticas ambientais, industriais, de vivenda, modelo enerxético, reto demográfico, consumo, banca, mocidade, igualdade de xénero, pensións, servizos sociais.
2. Garantir a representación da Economía Social en todos os órganos consultivos e de participación institucional do Sistema de Emprego, do Sistema de Formación Profesional e do Sistema de Formación Profesional para o Emprego no ámbito laboral, dando cumprimento a mandatos legais que recollen a súa necesaria representación nos órganos que se ocupan das materias que afectan os intereses económicos e sociais destas empresas (Art. 7.3 Lei 5/2011 de Economía Social).
3. Desenvolver, executar e implementar a Estratexia Española de Economía Social 2023-2027, recentemente publicada no BOE e aprobada por Resolución do 17 de maio de 2023, da Secretaría de Estado de Emprego e Economía Social, pola que se publica o Acordo do Consello de ministros do 11 de abril de 2023, polo que se aproba a Estratexia Española de Economía Social 2023-2027.
4. Potenciar o Consello de fomento da Economía Social, como o órgano de colaboración, coordinación e interlocución da Economía Social coa Administración, activando os grupos de traballo para a consecución dos seus obxectivos.
5. Abordar as Reformas lexislativas de urxente necesidade para o sector na Lei de Economía Social, Lei de Cooperativas, Lei de Empresas de Inserción, Lei Fiscal de Cooperativas, e para o tratamento fiscal das Sociedades Laborais, e outras iniciativas tal e como se detalla a continuación:
•Actualizar e adecuar o marco xurídico da Lei 5/2011, do 29 de marzo, Economía Social.
• Modificar a Lei 27/1999, a fin de actualizar e mellorar a competitividade do modelo empresarial que representan as Cooperativas, cos seus principios e valores.
• Reformar o marco xurídico substantivo das cooperativas a través da modificación da Lei 27/1999, de Cooperativas a nivel estatal.
• Reformar integralmente a Lei 20/1990, de Réxime Fiscal das Cooperativas a nivel estatal. Nos 33 anos que leva en vigor esta Lei promulgáronse ata tres reformas completas da Lei do Imposto de Sociedades para adaptarse á constante evolución das empresas mercantís, algo que non pasou coas empresas cooperativas pola non adecuación do seu réxime fiscal, o cal deixou de cumprir o mandato do artigo 129.2 da Constitución en canto ao fomento das sociedades cooperativas.
• Reformar integralmente a Lei 44/2007, do 13 de decembro, para a regulación do réxime das empresas de inserción.
• Reforma do tratamento Fiscal das Sociedades Laborais reguladas na Lei 44/2015.
• Modificar o Real Decreto-Lei 1/2023, co obxecto de introducir axustes e cambios no sistema de bonificacións á contratación laboral e a protección social nas cooperativas, sociedades laborais, empresas de inserción e centros especiais de emprego, prestando especial atención á regulación dos supostos da capitalización por desemprego para cooperativas e sociedades laborais.
• Revisar o Real Decreto-lei 13/2022, que regula un novo sistema de cotización ao RETA, establecendo que sexan os anticipos laborais das persoas socias traballadoras ou de traballo das cooperativas os que determinen devandito cálculo, así como mantéñanse os sistemas de protección social cooperativos específicos do modelo empresarial cooperativo.
• Desenvolver as normas e disposicións necesarias para operativizar o disposto na Lei 11/2023, na súa Disposición adicional duodécima, relativa ao rexistro dos Plans de Igualdade para as persoas socias traballadoras das cooperativas de traballo e socios e socias das demais cooperativas, a fin de rexistrar no REGCON os citados Plans de Igualdade.
• Revisar a Lei 9/2017, de Contratos do Sector Público a fin de ampliar e mellorar a aplicación das cláusulas sociais, os concertos sociais, a reserva de contratos a favor das empresas e entidades da Economía Social, facilitando así o cumprimento dos obxectivos recoñecidos no artigo 1 desta Lei de dar acceso á contratación pública ás pequenas e medianas empresas, así como ás empresas de economía social.
• Realizar as reformas administrativas e lexislativas precisas para remover os obstáculos que impiden o correcto funcionamento dos rexistros das entidades de Economía Social, simplificar os trámites administrativos e introducir os procesos de dixitalización dos mesmos.
6. Promover a inclusión da Economía Social no Plan Estatístico, ao obxecto de coñecer mellor a contribución á xeración de emprego e ao crecemento socioeconómico destas empresas.
7. Promover desde as Administracións todas as opcións de emprendemento colectivo, a través de medidas para a constitución de sociedades cooperativas, sociedades laborais e outros modelos da Economía Social, e iso de forma especial nos sectores considerados emerxentes no sistema económico e nos sectores de base tecnolóxica, xa que estas actividades presentan taxas de crecemento superiores á media sectorial; aumentan a diversificación sectorial propiciando unha maior presenza en novos ámbitos produtivos e xeográficos; favorecen a incorporación de novos perfís de traballadores/as (emprego novo, de alta cualificación); incorporan novos perfís de empresas; e propician unha mellora das condicións laborais medias, ao ser xeradoras de empregos estables e con altas retribucións salariais.
8. Converter á Economía Social no aliado estratéxico dos poderes públicos en todas aquelas iniciativas dirixidas a facer fronte ao desafío do reto demográfico e ao despoboamento dos territorios, contribuíndo a través da colaboración público-privada a alcanzar os obxectivos da Estratexia Nacional fronte ao reto demográfico, coa consideración do medio rural como unha das claves para unha reconstrución económica e social máis equilibrada e resiliente en ámbitos como a Transición Ecolóxica, Conectividade Territorial, Desenvolvemento e Innovación no Territorio, Turismo Sostible, Oportunidades das Mulleres e os Mozos, Fomento do Emprendemento e da Actividade Empresarial, Benestar Social e Economía dos Coidados ou Promoción da Cultura.
9. Executar os Fondos destinados ao PERTE da Economía Social e dos coidados e especialmente ao Plan Integral de Impulso da Economía Social co obxecto de favorecer investimentos estratéxicos en proxectos altamente innovadores. Particularmente, proxectos empresariais da economía social en ámbitos crave como as transicións verdes e a descarbonización, a dixitalización, ou a atracción de talento novo. O obxectivo destes investimentos no tecido empresarial da economía social é que este ecosistema industrial creza, pasando do 10% do PIB en 2023 ao 11% en 2030.
10. Incorporar ao sistema educativo nas súas distintas formas e actuacións e a todos os niveis educativos, o coñecemento da Economía Social.
11. En base á Recomendación do Consello da Unión Europea sobre a Economía Social, en liña co Plan de Acción Europeo, reforzar o ecosistema de fomento deste modelo empresarial en España.
O Plan de Acción Europeo de Economía Social marcouse como obxectivo facilitar o crecemento da Economía Social a través de ecosistemas favorables a todos os niveis, desde o europeo ata o estatal, todo iso co obxectivo de xerar contornas propicias para a Economía Social en todos os territorios da UE, tal e como reclama o Comité Europeo das Rexións.
España é un país á vangarda en Economía Social. É o primeiro Estado Membro da UE que se dotou en 2011 dunha Lei de Economía Social e o primeiro que contou cunha Estratexia específica para todo o tecido empresarial. Tamén foi pioneiro en todo o mundo na creación de ecosistemas rexionais e locais favorables a través as estratexias e pactos para o desenvolvemento da Economía Social que varias Comunidades Autónomas e Concellos adoptaron no ámbito das súas competencias de fomento e desenvolvemento da Economía Social.